Aktualności | Młody klient i alkohol? Najpierw dowód. Gliwice stawiają na edukację sprzedawców

W Gliwicach rozpoczęła się kampania informacyjno-edukacyjna skierowana do przedsiębiorców posiadających zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Do około 470 punktów sprzedaży trafi list prezydent Gliwic Katarzyny Kuczyńskiej-Budki, a wraz z nim plakat i naklejka przypominające o konieczności sprawdzania wieku młodo wyglądających klientów.

List zwraca uwagę na obowiązek prowadzenia sprzedaży zgodnie z prawem, a przede wszystkim na bezwzględny zakaz udostępniania alkoholu osobom, które nie ukończyły 18 lat. Gdy sprzedawca ma wątpliwości co do wieku kupującego, powinien poprosić o dokument potwierdzający pełnoletność.

– Badania przeprowadzone w Gliwicach pokazały, że młodo wyglądający klienci wciąż zbyt często mogą kupić alkohol bez okazania dokumentu. Jednocześnie wiemy, że wielu nastolatków nadal sięga po alkohol. Dlatego tak ważna jest rola sprzedawców – to oni mogą skutecznie ograniczyć dostęp niepełnoletnich do alkoholu. Chcemy wspierać przedsiębiorców prostymi materiałami i praktycznymi wskazówkami, bo bezpieczeństwo młodych ludzi to nasza wspólna odpowiedzialność – mówi Katarzyna Kuczyńska-Budka, prezydent Gliwic.

Młodzież nadal sięga po alkohol

Dane pokazują, dlaczego kontrola wieku nie może być tylko formalnością. Z analiz Europejskiego Programu Badań Ankietowych w Szkołach na Temat Alkoholu i Innych Narkotyków, przeprowadzonych w 2024 roku w województwie śląskim, wynika, że w ciągu 30 dni poprzedzających badanie alkohol piło 22,3% chłopców i 29,9% dziewcząt w wieku 15–16 lat. Wśród starszej młodzieży, w wieku 17–18 lat, było to odpowiednio 49,5% chłopców i 52,5% dziewcząt.

Alkohol pozostaje najłatwiej dostępną i najczęściej używaną przez młodzież substancją psychoaktywną. Sprzyja temu duża liczba miejsc, w których można go kupić. W 2024 roku w województwie śląskim działały 12 964 punkty sprzedaży napojów alkoholowych. Na jeden detaliczny punkt przypadało średnio 314 mieszkańców.

Społeczne oczekiwania są w tej sprawie jednoznaczne. Z najnowszego, opublikowanego na początku czerwca raportu „Dostępność alkoholu” Centrum Badania Opinii Społecznej wynika, że 94% badanych popiera skuteczniejsze egzekwowanie zakazu sprzedaży alkoholu nieletnim. Za wprowadzeniem ograniczenia nocnej sprzedaży w sklepach i na stacjach paliw opowiada się 69% respondentów.

Gliwickie badania pokazały skalę problemu

Potrzebę przypominania zasad potwierdziły badania przeprowadzone w Gliwicach. W 2024 roku metodą „tajemniczego klienta” sprawdzono 34 sklepy, markety i lokale gastronomiczne. W rolę klientów wcielili się pełnoletni osiemnastolatkowie wyglądający na nieco młodszych, którym towarzyszyli dorośli audytorzy.

W 76% badanych punktów sprzedawcy byli gotowi sfinalizować sprzedaż bez sprawdzenia dowodu osobistego. Badanie nie polegało więc na rzeczywistej próbie zakupu alkoholu przez osoby niepełnoletnie, ale pokazało, jak często pracownicy punktów sprzedaży rezygnują z weryfikacji wieku młodo wyglądającego klienta.

W 2025 roku badaniem objęto 75 placówek. Podczas pierwszej wizyty w 45 z nich sprzedawca nie zapytał kupującego o wiek. Następnie przeprowadzono szkolenia bezpośrednio w punktach sprzedaży. Gdy po kilku tygodniach ponowiono badanie, w 45 placówkach sprzedawcy poprosili klienta o dokument. Poprawa była widoczna, choć sprawdzanie wieku nadal nie stało się regułą we wszystkich badanych miejscach.

Dodatkowo zorganizowano otwarte szkolenie stacjonarne dla gliwickich sprzedawców i właścicieli punktów sprzedaży alkoholu. Wzięły w nim udział zaledwie dwie osoby. Miasto zdecydowało się więc dotrzeć z najważniejszymi informacjami bezpośrednio do przedsiębiorców.

Proste materiały, jasna zasada

Do listu prezydent Gliwic zostaną dołączone naklejki i plakaty. Zawierają one zestawienie roczników osiągających pełnoletność w latach 2026–2032. Przypominają także, że osoba urodzona w danym roku może kupić alkohol dopiero po dniu swoich osiemnastych urodzin. Sam rocznik nie przesądza zatem o pełnoletności. Na plakacie znalazła się również praktyczna wskazówka: „Wygląda na mniej niż 25 lat? – sprawdź dowód osobisty”.

Naklejka przekazuje te same podstawowe zasady w skróconej formie: sprzedaż alkoholu osobie poniżej 18. roku życia jest zabroniona, a naruszenie zakazu może prowadzić do kary pieniężnej i utraty zezwolenia.

Nocna sprzedaż alkoholu – konsultacje społeczne

Jednocześnie do 19 września trwają konsultacje społeczne. Gliwiczanie mogą wypowiedzieć się w nich na temat ewentualnego ograniczenia nocnej sprzedaży alkoholu „na wynos” w sklepach i na stacjach paliw między godziną 22.00 a 6.00.

Rozważane rozwiązanie nie dotyczyłoby restauracji, pubów ani innych lokali gastronomicznych. Opinie mieszkańców mają być jednym z elementów poprzedzających decyzję o dalszych działaniach miasta.

Wypowiedzieć się można w ankiecie:

• w wersji elektronicznej – na miejskiej platformie DecydujMYrazem,
• w wersji papierowej – w punkach głosowania na Gliwicki Budżet Obywatelski (lokalizacje punktów głosowania można znaleźć na https://decydujmyrazem.gliwice.pl/budzet-obywatelski/  zakładce GBO na mapie). Ze względu na to, że równolegle trwa głosowanie w GBO, w stacjonarnych punktach głosowania dostępne są oba formularze – jeden dotyczący GBO, drugi dotyczący nocnej sprzedaży alkoholu.

(kik/ZD