Aktualności | Miasto ogłasza konkurs na koncepcję Gliwickiego Kwartału Kultury. Jego formuła może się stać wzorem dla innych miast GZM

Okolice Ruin Teatru Victoria, Alei Przyjaźni i budynku, w którym odbywają się zajęcia Młodzieżowego Domu Kultury i Szkół Animator, mają szansę stać się nowym centrum kulturalnego życia Gliwic. Już dziś odbywa się tu wiele wydarzeń artystycznych i rozrywkowych, a w przyszłości cały ten obszar może utworzyć Gliwicki Kwartał Kultury. Miasto ogłosiło konkurs na koncepcję otwartej, zielonej przestrzeni łączącej kulturę, edukację, wypoczynek i lokalną przedsiębiorczość.

Kilka miejsc, jeden Kwartał

Gliwicki Kwartał Kultury ma powstać w samym centrum miasta, pomiędzy ulicami Kłodnicką i Barlickiego. Znajdujące się tam obiekty i przestrzenie funkcjonują dziś w dużej mierze oddzielnie. Ideą projektu jest ich połączenie w spójną całość – miejsce dostępne dla mieszkańców, artystów, organizacji społecznych i środowisk kreatywnych. Kwartał obejmie także Aleję Przyjaźni oraz teren przy budynku przy ul. Barlickiego 3 wraz z dziedzińcem.

– Gliwicki Kwartał Kultury to jedna z najważniejszych inwestycji, które mają kształtować przyszłość naszego miasta. Chcemy stworzyć przestrzeń otwartą, nowoczesną i przyjazną mieszkańcom – miejsce, które będzie żyło przez cały rok i stanie się wizytówką Gliwic. Dlatego zapraszamy najlepszych projektantów do wspólnego poszukiwania rozwiązań, które połączą wyjątkowe dziedzictwo tego miejsca z potrzebami współczesnego miasta – mówi Katarzyna Kuczyńska-Budka, prezydent Gliwic.

Zgodnie z założeniami konkursu w miejscu parkingu od strony Kłodnicy historyczny budynek ma zyskać nowe otoczenie i zaplecze techniczne, pozwalające rozwijać działalność artystyczną CK Victoria. W nowym budynku, którego projekt zostanie przygotowany na bazie zwycięskiej koncepcji, znajdą się również m.in. sala wystawiennicza, gastronomia oraz sale warsztatowe.

Kultura obecna także na co dzień

Założeniem projektu jest stworzenie miejsca otwartego nie tylko podczas koncertów, spektakli czy wystaw. Będzie można przyjść tu na wydarzenie, ale też odpocząć, spotkać się ze znajomymi albo – po prostu – cieszyć się przyjazną, dobrze zaprojektowaną przestrzenią.

– Mamy ambicję, by kultura w Gliwicach wychodziła z budynków na ulice, była dostępna, widoczna, inspirująca i obecna w codziennym życiu miasta. Kwartał, położony w samym sercu miasta, kilka kroków od ulicy Zwycięstwa, ma wszystko, by stać się taką przestrzenią. Nie szukamy tylko dobrego projektu. Szukamy miejsca, które może stać się nowym symbolem współczesnych Gliwic – podkreśla Paweł Januszewski, dyrektor CK Victoria.

Dziedziniec przy budynku znajdującym się przy ul. Barlickiego 3, wykorzystywany obecnie głównie jako parking, może w przyszłości stać się zielonym miejscem odpoczynku, kameralnych koncertów, wystaw i innych wydarzeń plenerowych. Cały Kwartał ma zachęcać do spontanicznych aktywności i zmieniać się wraz z potrzebami mieszkańców oraz działających w nim instytucji. 

To ma być również przestrzeń dla młodych twórców, lokalnych organizacji, małych firm i środowisk kreatywnych. Ma sprzyjać współpracy, prezentowaniu nowych pomysłów i rozwijaniu inicjatyw łączących kulturę, edukację oraz nowoczesne technologie.

Od ul. Zwycięstwa w stronę Kłodnicy

Kwartał Kultury ma osiągnąć jeszcze jeden cel – połączyć ważne części śródmieścia, stając się naturalnym przedłużeniem osi prowadzącej od ul. Zwycięstwa przez Aleję Przyjaźni w stronę Kłodnicy i planowanych bulwarów. Rozważane jest także stworzenie przejścia łączącego Aleję Przyjaźni z ul. Kłodnicką.

Dzięki temu kultura, rzeka i najważniejsze przestrzenie publiczne centrum mogą utworzyć bardziej spójny układ. Teren ma być dostępny dla osób w różnym wieku i o różnych potrzebach, przyjazny pieszym oraz rowerzystom. Ważną rolę odegra również zieleń – istniejące drzewa mają zostać zachowane, a nowe rozwiązania powinny poprawić mikroklimat tej części miasta.

Mieszkańcy powiedzieli, czego oczekują

Prace nad przygotowaniem konkursu toczyły się z udziałem Biura Urbanisty Miasta w ramach Metropolitalnej Szkoły Prototypowania – inicjatywy GZM. Była to seria sześciu praktycznych warsztatów, organizowanych od maja 2025 do lipca 2026 roku. Spotkania prowadziła Monika Arczyńska, architektka i urbanistka z gdańskiej pracowni A2P2 Architecture & Planning. Zgodnie z jej założeniami, wypracowany w Gliwicach wzorcowy model konkursu architektoniczno-urbanistycznego może być swoistym know-how, z którego będą mogły korzystać wszystkie miasta GZM.

Jak podkreśla miejska urbanistka Agata Twardoch, konkurs ma znacznie szerszy wymiar niż projekt pojedynczego budynku. – To konkurs o przestrzeni miejskiej i o jakości życia. Szukamy koncepcji, która zintegruje dziś rozproszone miejsca w spójną całość, otworzy je na mieszkańców i stworzy nowe powiązania pomiędzy Aleją Przyjaźni, Ruinami Teatru Victoria, Kłodnicą i okolicznymi obiektami. Zależy nam na rozwiązaniach elastycznych, które będą mogły rozwijać się wraz z miastem i jego potrzebami – dodaje.

Przygotowanie wytycznych konkursowych poprzedziły także konsultacje z osobami związanymi z gliwicką kulturą. Oczekiwania były różne. Część uczestników chciała zachowania spokojnego charakteru alei. Przeważały jednak głosy, że ta część miasta powinna bardziej tętnić życiem i regularnie oferować nowe wydarzenia. Wśród propozycji pojawiały się kameralne koncerty, potańcówki i działania plenerowe.

Pozytywnie przyjęto pomysł otwarcia dziedzińca budynku przy ul. Barlickiego 3 na Aleję Przyjaźni oraz nadania nowych funkcji znajdującym się tam obiektom. Uczestnicy konsultacji dostrzegli także potencjał przejścia łączącego aleję z ul. Kłodnicką. Jednocześnie zwracali uwagę, że okolica ma już rozwiniętą ofertę gastronomiczną, dlatego jej dalsza rozbudowa nie powinna zdominować kulturalnego charakteru miejsca.

Konsultacje nie zamykają rozmowy o przyszłości kwartału. Koncepcje powstałe w części studialnej konkursu mają stać się podstawą kolejnych rozmów z mieszkańcami, a zebrane opinie pomogą miastu zaplanować dalsze inwestycje w rejonie Alei Przyjaźni i ul. Barlickiego.

Projekt będzie rozwijany etapami

Gliwicki Kwartał Kultury ma połączyć historię ze współczesnością, działalność miejskich instytucji z oddolnymi inicjatywami, a kulturę z codziennym życiem. Jego rozwój będzie rozłożony na etapy.

Konkurs ma przynieść zarówno koncepcję rozbudowy otoczenia Ruin Teatru Victoria, jak i szerszą wizję zmian w rejonie Alei Przyjaźni oraz Młodzieżowego Domu Kultury. Wybrane rozwiązania posłużą do dalszych prac projektowych i stopniowego przekształcania tego fragmentu Gliwic.

(UM)